Presentatie Schetsboek: enkele foto's van Johan Rutgeerts

Foto's: Johan Rutgeerts

Op de foto's behalve mezelf: uitgever Leo Peeraer, inleider Dirk De Geest, Diane Ruthgeerts naast mezelf en als voordrager, Niels Poppe op handpan, Laura Maes op elektrische gitaar, publiek.

(in)activiteit

Activiteit is een relatief gegeven. Hier lange tijd niets gepost. Tijd om de draad opnieuw op te nemen.
Corona is een gesel, omdat het je sociale leven tot stilstand heeft gebracht. Gelukkig is er nog poëzie en nu is er veel tijd om er aandacht aan te geven. Er is voldoende materiaal voor drie bundels en nog een dik pak losse gedichten.

Twee bundels zitten in het stadium van gevorderd klad. De eerste wordt vermoedelijk Schetsboek en ik hoop dat hij nog dit jaar verschijnt. Het is een lange reeks schetsmatige gedichten met een gelijkaardige tune, een tikkeltje badinerend met geregeld een snuif ironie.

De tweede bundel heb ik links en rechts aangekondigd en heet Verstrengelingen. Die bevat een aantal cycli en oorspronkelijk was 'Schetsboek' er één van. Die groeide zo snel aan dat ik hem eruit heb gelicht zodat hij in geen tijd tot een bundel kon uitgroeien.

Ik sluit deze post af met een gedicht uit Schetsboek dat eerder verscheen in het Nederlandse literaire tijdschrift Liter (nr. 98):

grip

op sleeptouw genomen door de regel
dat regels zo regelloos mogelijk moeten zijn
zie: schepen varen door de woestijn
zoiets maar dichter en scherper 

hij vloekt omdat het misgaat, steevast
de camouflage van donkere broek en trui
de snelle stap om zichzelf af te werpen
slippend als een beurse peer

toch uitkijkend door een raam
de opgepoetste schijn van een kale straat
waar zon niets dan leegte uitstraalt
schaduwen trillen van uitgeteld pathos

mensen zien bij gebrek aan woorden
niet wat voor hun ogen plaats vindt
zij vegen neuriënd bladeren op
lezen doen ze niet

                    er valt niets te grijpen

kraai

Tekenen: na 4 maanden, 4 positieve recensies

Tekenen verscheen in december 2018, nu ruim vier maanden later zijn er vier mooie recensies verschenen. Vier citaten:

Hilde Keteleer in Poëziekrant, 'Droomiconen van de krukkige mens':

Alle gedichten hangen aan elkaar, versterken elkaar. Jan M. Meier is een componist. Hij schildert en maakt muziek met woorden, hij danst en vliegt met behulp van beelden en alliteraties, met paradoxen en binnenrijmen. Net zoals in een symfonie, wat letterlijk ‘samenklank’ betekent, waarin de afzonderlijke instrumenten opgaan in een geheel, is dit een compositie die bestaat uit vier delen die elk een thema exposeren maar de harmonie van het geheel versterken.

De laatste afdeling, ‘uitgeleide’, bestaat uit welgeteld één gedicht, dat tevens het titelgedicht van de bundel is: ‘tekenen’. In dit gedicht wordt duidelijk waar de titel op slaat: wij, mensen, zien overal tekenen in, we willen alles duiden, ook wat niet te duiden is. We zoeken woorden die een verklaring moeten geven voor wat ons ontglipt, we creëren de illusie dat de wereld beheersbaar is. De dichter heeft tot taak ons achter de schermen van die gefingeerde waarheid te laten kijken. 

Jan Geerts op zijn blog, 'BRIEF AAN JAN M. MEIER':

Jouw woorden proberen het onnoemelijke licht dat gevormd wordt door alle kleuren te ontleden, zichtbaar te maken en te noemen. Jouw woorden tonen wat niet te zien is in de onzichtbare blik van de mens en zetten de wereld te kijk.

Jouw woorden zijn helderheid. Niet het morsige of de mist van het dagelijkse discours in doffe ramen. Jouw woorden zijn meester van hun taal. Als schoonheid vanbinnen schijnt, dan zijn jouw woorden vensters op de binnenkant van het bestaan.

Alain Delmotte op de literaire blog De schaal van Digther, 'Een Rorschachtest van onvermoede betekenis':

De nieuwste bundel van Jan M. Meier ’Tekenen’ opent een breed veld, biedt een panorama, zendt een veelheid aan betekenissen uit die de lezer uitdagen om die met concentratie op te diepen.  

[...] 

Deze bundel werpt volgens mij een nieuw licht op de vorige. In die zin dat de nieuwe bundel een aantal bestanddelen uit de vorige bundel meedraagt. Waaruit ik vermoed dat Meier aan een soort coherent ‘opus’ aan het werken is. Waarmee ik het componerende aspect nogmaals wens te beklemtonen. Ik vermoed dat deze bundel de komende bundels al aan het opentrekken is. We kunnen en mogen nog wel wat verwachten van deze vakkundige dichter. Laten we ernaar uitkijken. 

Louis Smit voor NBD Biblion:

De bijna vijftig vormvrije gedichten zijn stillevens en 'ansichtkaarten' over klein geluk, genegenheid, natuur, seizoenen. Subtiel, licht en vaak vertederend. [...] Een rustpunt in de drukte van het hedendaagse leven, met voortreffelijk verwoorde stemmingen.

Bijgewerkt 6 mei 2019

samenwerking Deus ex Machina en Tau

Deus ex Machina en het nieuwe Hamburgse tijdschrift Tau hebben een samenwerking opgezet waarvan de sporen te vinden zijn in nummer 165 van het Antwerpse literaire tijdschrift. Daarin staat een selectie van teksten uit het nieuwe Duitse blad. Tegelijk werd een literaire avond georganiseerd in Café Boekowski. Daar las ik een aantal gedichten voor, o.a. drie gedichten die (in een nog wat ingekookte vorm) in mijn nieuwe bundel Tekenen zijn verschenen.
Ik neem er hier eentje op, met de Engelse vertaling.

kleine allegorie van de roes een teken aan de wand de muur een spinnenweb zonder spin en ik lig met mijn hoofd op tafel in de rusteloze slaap van een ter dood veroordeelde niets is nog in evenwicht niet ik, niet mijn gedachten die als vervormde objecten om me liggen verstrooid en jij die ik blijf bedenken in je vormeloze naaktheid ik wil je wit op blauw en zwart omrand als een doodsbrief de dieren van mijn jeugd honden, kippen, katten, zwijnen, vogels alle verworden tot donkere iconen en de fles die gebroken voor me ligt: een leven dat leeggelopen is

a little allegory of trance the writing on the wall a spider web without a spider and I am lying with my head on the table in the restless sleep of a man on death row nothing is in balance not I, not my thoughts contorted objects scattered around me and you that I keep devising in that unshapen nakedness I want you white on blue black-rimmed like an obituary the animals of my youth dogs, chickens, cats, pigs, birds have all faded into dark icons and the bottle broken in front of me a life that leaves me empty

Vertaald

Ik wist tot voor kort nergens van, maar kreeg een tip. Gecheckt bij het Vlaams Fonds voor de Letteren en ja, vier gedichten werden naar het Servisch vertaald. Ze verschenen oorspronkelijk in Het liegend Konijn en werden opgenomen in de bundel Engelenspoor. Nu staan ze ook in het tijdschrift Erazmo in goed gezelschap. Een leuke verrassing, ook al had men me moeten contacteren.
Een verdwaalde e-mail, een brief die nooit toekomt -- het gebeurt niet vaak, maar het gebeurt.

Ella - roze schijn

ELLA

Oostende, 28 01 2018

3910 gram - 55 cm

dochter van Laura Maes en Jürgen Claeys

  

roze schijn

zij is daar

het bericht bereikte hem te laat

de vlek van zijn leven nu anders ingekleurd

het besef omvat hem pas

als ze in zijn armen ligt

minder weerloos dan herinnering

groter, affer en toch van porselein

hij nu opgetrokken uit vertedering

alsof de samenstelling van zijn bloed

een omslag heeft gemaakt

hij vaart onder een andere vlag

de zee op zijn lichtste zijde gewenteld

de zon even uit de droom opgestaan

het nog dunne jaar stroomt

in een bredere bedding

de tijd ligt ruimer over het blad

er is meer dat kleur moet krijgen

vanochtend tovert het raam breekbaar

roze op de berijmde daken

____________________

In Schetsboek, Uitgeverij P, 2022, p.60

wens voor 2018

er trekken geen ganzen over
de herfst heerst in grauwe eentonigheid
een duif grijs versteend op een tak
vastgesnoerd door durende druilregen
alles verdicht tot een mistig tableau

warmte is alleen nog in woorden te voelen
kleine gebaren van winterse tederheid
zweven een stil signaal
op de wasem van adem gelegd
betekenis niet in steen gebeiteld

sneeuw is de witte bruid van één dag
een soepel woord, meeverend, kneedbaar,
onbreekbaar legt het met zachte
hand hele landen lam
geeft tijdelijk adem en licht aan
de witte weemoed van de winter

in deze in mist geborgen dagen tussen
kerst en nieuw ligt er geschiedenis
en lekker eten op de borden
glanzen de glazen in het binnenlicht
verjagen we de donkere schemer uit de ogen
verenigen de vele schaduwen van een jaar
in de langzame verwelkoming van elkaar
een hoopvol versmelten in de opening van tijd

sneeuwschrift

 

kijk

ik leg sneeuw over het land

bedek de daken, de takken van de bomen,

het halsstarrige gras, dit blad

herlees het landschap met mijn deken

van zachte zwevende tekens

die sneeuw hebben we in jaren niet meer gezien

hier licht hij alles op

wekt onverwachte warmte

en nu de ijszon ook op de pagina

verschijnt, straalt de wereld

is alle geluid gedempt

het beeld gevormd

geluk nu tastbaar nabij

Jan M. Meier

Uit de bundel Tekenen, 2018, p. 39

Presentatie bundel Engelenspoor van Jan M. Meier

gebed

kom, fluistert hij
 wees niet bang 
 laat los
 
duik in de lettersoep van dit gedicht
engel die zich verliest in het niets
 van een laatste beweging

ontdaan van je lichaam
 val je zacht in de witte 
 vouw van dit blad 
het vederlichte dons van 
durende tijd zonder tijd
de laatste adem ingebed 
tussen zang en zucht


Jan M. Meier (ps. van Jean-Marie Maes) en Uitgeverij P
nodigen u en uw vrienden uit
op zaterdag 18 februari om 16.00 uur
in Poëziecentrum Vrijdagmarkt 36 in Gent
op de voorstelling van de nieuwe dichtbundel 

Engelenspoor

PROGRAMMA
o    Collega dichter Peter Theunynck stelt de bundel voor
o    Jan M. Meier leest voor uit Engelenspoor.
o    Laura Maes, gitaar en elektronica, verzorgt de muzikale intermezzi.
o    Uitgever Leo Peeraer overhandigt het eerste exemplaar.
o    Receptie met signeergelegenheid. 

  Gelieve uw aanwezigheid te bevestigen voor vrijdag 17 februari 2017 aan Uitgeverij P
 via e-mail: contact@uitgeverijp.be met vermelding van uw naam en het aantal personen

In de bundel Engelenspoor duiken de gevederde geesten overal op. Zij zijn niet zozeer hemelse wezens, maar staan symbool voor aardse zaken als afscheid en dood. Die delicate thema’s weet de dichter op een ontroerende wijze te verwoorden. Tussendoor slaat hij soms een iets lichtere toon aan en speelt hij met de afwisseling tussen het hoge en het lage. Zo komt een engel ‘aangevlogen in een handig zelfbouwpakket’.
Jan M. Meier speelt schijnbaar moeiteloos met taal. Er gebeurt in zijn werk altijd iets spannends, niet alleen op het niveau van de gedichten, maar ook op dat van de cycli en de bundel als geheel.  Hij vindt verborgen geluiden ‘in de woorden voorbij de bewoonde woorden’, en hij ‘golf[t]de woorden sla[at] pingpong / snel door de zinnen / smeer[t] de woordgewrichten / geef[t] klank aan de keel / tongzoen[t] de vermaakte taal’. Zijn gedichten klinken als muziek en lijken vaak gecomponeerd.
Jan M. Meier (Gent, 1951) is sinds 2002 het pseudoniem van Jean-Marie Maes, een Vlaams auteur en criticus. Hij was medeoprichter en redacteur van Restant, redacteur van Yang en tegenwoordig van Deus ex Machina. Hij publiceerde creatieve, literair-kritische en wetenschappelijke bijdragen in bladen als het Nieuw Vlaams Tijdschrift, De Vlaamse Gids, Yang, Poëziekrant en Ons Erfdeel. Als dichter debuteerde hij met de bundel Figuratie (1972), die bekroond werd met de debutantenprijs voor poëzie van de provincie Oost-Vlaanderen. Het grootste deel van zijn poëzie is niet gepubliceerd, maar daar komt nu verandering in.

Engelenspoor

JAN M. MEIER

Julien Vangansbeke 80, een kleine hommage

Julien Vangansbeke werd op 5 februari tachtig. Bij die gelegenheid werd hij dubbel in de bloemetjes gezet. In de bibliotheek van Harelbeke werd vrijdagavond de opening van de tentoonstelling (nog tot 27/02/16) rond de Yang Poëzie Reeks geopend. Het is een mooie hommage geworden aan de drijvende kracht van de reeks, Julien Vangansbeke. Ontroerd schetste Julien de geschiedenis van de reeks. Een dozijn dichters lazen twee gedichten voor uit eigen werk, waarvan één dat ooit verscheen in de Yang poëziereeks. Dirk de Geest ging dieper in op de onderschatte betekenis die deze reeks heeft gehad voor de poëzie in Vlaanderen. Francis Cromphout, dichter en muzikant, zorge voor een geslaagde muzikale omlijsting.
Zondag werd Julien een tweede keer gehuldigd in zijn geboortedorp en woonplaats Drongen. De zaal bleek te klein voor de vele belangstellenden. De poëzie van de dichter stond helemaal centraal in deze mooie hommage.

We kunnen Julien niet beter huldigen dan door hem te lezen en te laten lezen. Daarom hier een gedicht:

Requiem

1

Er is een kind dood.
Het hare.
Haar huilen splijt mijn oren open.
Mijn wijsvinger streelt
mijn benig evenbeeld.

Ik roep om hulp
maar hoor me niet.

Wat ik wens is
een veelvoud van niets.
Te pletter storten
uit het raam driehoog.

Maar ik verander in steen.
Ga ten onder
aan mijn naam op je graf.

(Uit: Benaderingen, 2006, p.16)

2016

2016

nu de aarde in het zwarte
vocht van de ochtend lijkt verdwenen
wij ons als handen hebben dichtgevouwen
in polderplooi, vlakland of stadsrand
 
haken herinneringen los, legt het oude
jaar zijn kale, donkere huid af:

de onrust van een wereld
die wij niet hebben gewild

in die schemer van de langste
schaduwen vervagend tussen tuin
en grens, toren en kippenhok
waar vogels zinloze tekens
fladderen op ongelijnde lucht

de laatste noten gekraakt zijn
wij klaar om onbevangen nog de lont
aan het vuurwerk te steken:

een kleurrijke roos van licht
voor jouw 2016

exit 2014

een jaar verzamelt de doden

de hachelijke gebeurtenissen glijden langs een lijn

van onvoorstelbare en niet te ontwijken precisie

de overlevenden krijgen twijfel tot erfgoed

ook wij dansen nu niet in de sneeuw

de herfst heerst nog met wind en wolken

over de blinde dagen die geen

licht lijken te verdragen

de zeeën van tijd zijn verdampt

tot stille plasjes

vuur zullen we zelf moeten maken

met hakhout en gesprokkelde hartelijkheid

ouder en daardoor minder afgeleid

door onze lichamen wuiven we

elkaar toe, hopend op een herhaling

met de schittering van herinnering

Gedichtendag

Gedichtendag, gedichtenweek, het circus draait elk jaar even op hoger toerental en je kunt er niets op tegen hebben, natuurlijk. Elk straaltje aandacht is beter dan het normale niets.
Dus plaats ik ook maar mijn kleine bijdrage, een gedicht over poëzie, niet meteen hapklare kost, maar dat verwacht een echte lezer niet van poezie.
Sla het hier open.

2014

nu
willen wij wachten tot het landschap
langzaam tot stilstand komt
zichzelf ontdekt onder de troostende
deken van eeuwenoude en toch
weer nieuwe witte eenvoud

tijdelijk tijdloos, onschendbaar nog
in het dierbaar stille bijna
niets dat ons omvat en bevangt

dit voornachtelijke gebeuren
tussen geboorte en dood
tussen zelf bedacht einde en begin

er is geen goddelijk verband
geen wetenschappelijke wet
geen wonder dan de woorden
die ik in het wit van de regels schik

als bij toeval
als een willekeurig getal
als bijvoorbeeld

2014

Ivo Michiels intermediaal

Het onvolprezen Studiecentrum voor Experimentele Literatuur (SEL) brengt een mooie reader uit over de intermediale kenmerken van het werk van Ivo Michiels. De basis voor dit boek is al enkele jaren geleden gelegd, op de Sel studiedag over Ivo Michiels en de kunsten in september 2010. Mijn bijdrage gaat over het verband tussen tekst en film: Tussen romantekst & film, van Het Afscheid tot Een tuin tussen hond en wolf, pp. 127-139, Gent, Academia Press, 2012, 197 pp.
Blij verrast het deze morgen uit de brievenbus te halen.

Vogelpoot in de sneeuw

tuinarcheologie

onder het verse snoeihout
ligt het hout van vorig jaar
brozer, breekbaarder en daaronder
het snoeihout van het jaar ervoor
in kleinere stukken verbrokkeld
en daaronder weer de kleine restanten
van het nog oudere hout in grote mate
verteerd en in onherkenbare vormen
uit elkaar gevallen

gelijk draai ik blaadjes om
in schriftjes her en der
proef woorden in de mond
korte zinnetjes, kleine
paragraafjes

archeoloog in mijn woordentuin

bij oud & nieuw

het regent eindeloos regent het

in enkele tellen loopt de kom

van mijn handen vol

de vijver overloopt zich tot meer

de aarde een waaier van water

toch wil de wereld niet vergaan

het lijkt een te gekke grap om de tijd

even een hak te zetten

in die tussentijd geslopen, gesloten

de lussen van droom en herinnering

in het ritme van zacht kristallen stilte ligt

verloren het wonder van een winterlandschap

altijd is alles nieuw

altijd is alles oud als steen

en altijd opnieuw voor het laatst

altijd opnieuw voor het eerst

op dit punt dat geen kruispunt is

waar alle wegen samenvallen

en duisternis lichtend lijkt

reik ik je de hand